Сурет: Economist.kg
Қырғызстанның Сыртқы істер министрі Жээнбек Кулубаев Бішкекте өткен Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) саммитінің негізгі нәтижелерін атады, деп хабарлайды Zhaiyqmedia.kz ақпарат агенттігі.
Саммиттің басты саяси құжаты — ШЫҰ-ның 25 жылдығына арналған Бішкек декларациясы болды. Онда мүше мемлекеттердің халықаралық және өңірлік мәселелер бойынша ортақ ұстанымдары бекітілген. Сондай-ақ ұйым қызметінің негізгі қағидаттары расталып, одан әрі даму бағыттары айқындалды.
Қырғызстан төрағалығы кезіндегі маңызды жетістік — ШЫҰ-ның институционалдық реформасын ілгерілету болды. Мемлекеттер басшылары ұйым Жарғысына өзгерістер енгізу туралы хаттамаға қол қойды. Бұл өзгерістер мүше мемлекеттердің өзара іс-қимылын тиімдірек әрі тұрақты модельге көшіруге құқықтық негіз жасайды, деді дипломат.
Саммитте қауіпсіздік архитектурасын нығайту жөнінде де шешімдер қабылданды. 2025 жылы Тяньцзиньде жасалған келісімдерді іске асыру үшін Ташкенттегі ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің қауіпсіздігіне төнетін қатерлерге қарсы іс-қимыл жөніндегі әмбебап орталық пен Душанбедегі Есірткіге қарсы күрес орталығының қызметін реттейтін ережелер бекітілді.
Қырғызстан үшін Бішкекте Трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы іс-қимыл орталығын іске қосу ерекше маңызды. Ол Әмбебап орталықтың құрылымдық бөлімшесі ретінде жұмыс істейді. Қырғыз тарапы оның толыққанды қызметі үшін инфрақұрылым дайындауды аяқтады, деп түсіндірді министр.
Саммитте сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтуге айрықша назар аударылды. Мемлекеттер басшылары өнеркәсіптік кооперацияны, көлік байланысын, заманауи логистикалық тізбектерді және цифрлық шешімдерді дамытуға мүдделі екенін растады. Мүдделі мемлекеттер ШЫҰ Даму банкін құру жөніндегі жұмысты құптады. Құрылтай құжатына қол қою үшін консультацияларды қысқа мерзімде аяқтау туралы уағдаластық расталды. Мұндай қаржы институты ірі инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді, деді Жээнбек Кулубаев.
Министрдің айтуынша, ынтымақтастықтың жаңа бағыттары бойынша бірқатар құжат қабылданды. Олар климаттың өзгеруімен күрес, жасанды интеллектіні дамыту, порттар мен логистикалық орталықтар құру, халықаралық ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, синтетикалық есірткілердің таралуына қарсы іс-қимыл, энергетикалық жүйелерді дамыту, төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге көмек көрсету, сондай-ақ отбасы институтын қолдау мәселелерін қамтиды.
Еске салайық, 1 қыркүйекте Бішкекте ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің 26-отырысы өтті. Саммит қорытындысы бойынша төрағалық 2026–2027 жылдарға Қырғызстаннан Пәкістанға өтті. Лахор қаласы ШЫҰ-ның туристік және мәдени астанасы болып жарияланды. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ШЫҰ-ның негізгі қағидаттарын БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарымен бекітуді ұсынды.
