Сурет: Үкімет
Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) сарапшылары 2026 жылғы 3-12 маусым аралығында Қазақстанға келіп, экономиканың ағымдағы жағдайы мен даму перспективаларын талқылады. Делегацияны Амина Лареш басқарды, деп хабарлайды Zhaiyqmedia.kz ақпарат агенттігі.
ХВҚ бағалауынша, мұнай бағасының жоғары болуы, ішкі сұраныстың тұрақты өсуі және инвестициялар ағыны Қазақстан экономикасының орнықты дамуына қолдау көрсетіп отыр. Банк секторы жеткілікті капитал мен өтімділік қорына ие.
Қор сарапшылары инфляция деңгейінің әлі де жоғары екенін және мұнай экспортына қатысты тәуекелдер экономикалық перспективаларға әсер етуі мүмкін екенін атап өтті.
2026 жылдың алғашқы бес айында нақты ішкі жалпы өнімнің өсімі 3,7 пайызды құрады. Бұл 2025 жылдың соңындағы 6,5 пайыздық өсімнен төмен. Бұған негізінен Каспий құбыр консорциумы жүйесіндегі төтенше жағдай салдарынан мұнай өндіру көлемінің қысқаруы әсер еткен.
Алайда қызмет көрсету саласы, көлік, құрылыс және өңдеу өнеркәсібіндегі тұрақты көрсеткіштер мұнай өндірісінің төмендеуін ішінара өтеген.
ХВҚ болжамы бойынша, 2026 жылдың қорытындысында экономикалық өсім шамамен 4,6 пайыз болады.
Қор сарапшылары инфляция нысаналы 5 пайыздық деңгейге сенімді түрде жақындағанға дейін қатаң ақша-несие саясатын сақтау қажет деп есептейді.
Инфляция 2025 жылғы қыркүйектегі 12,9 пайыздан 2026 жылғы мамырда 10,4 пайызға дейін төмендегенімен, әлі де жоғары деңгейде қалып отыр.
Ұлттық банк 2026 жылдың маусымында базалық мөлшерлемені 100 базистік тармаққа төмендеткен. Дегенмен, ХВҚ инфляция биыл шамамен 10 пайыз деңгейінде сақталады деп болжайды.
Сарапшылар коммуналдық тарифтердің өсуі, квазимемлекеттік сектор шығындарының артуы және жылдың екінші жартысындағы инвестициялық жобалар инфляциялық қысымды күшейтуі мүмкін екенін ескертті.
ХВҚ пікірінше, мұнай бағасының жоғары болуы мен салық реформалары бюджет жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Жаңа Салық кодексінің енгізілуі және шығындарды бақылау нәтижесінде мұнайға тәуелді емес бюджет тапшылығы қысқарады деп күтіледі.
Сондай-ақ 2025 жылы ІЖӨ-нің 4,1 пайызы көлемінде болған ағымдағы операциялар шотының тапшылығы 2026 жылы шағын профицитке айналуы мүмкін. Қазақстанның халықаралық резервтері импортты шамамен 10 ай бойы қаржыландыруға жеткілікті деңгейде сақталып отыр.
ХВҚ банк жүйесінің жалпы жағдайын оң бағалады. Банктерде капиталдандыру, өтімділік және табыстылық деңгейі жеткілікті. Жеке тұлғаларды несиелеуге қатысты енгізілген макропруденциялық шаралар тұтынушылық кредиттердің өсу қарқынын қалыпты деңгейге түсіруге көмектескен. Проблемалық несиелердің үлесі төмен, ал ықтимал шығындарға арналған резервтер жеткілікті деп бағаланды.
Қор сарапшылары мынадай қауіптерді атады: мұнай бағасының жоғары деңгейде сақталуы және реформалардың тиімді жүзеге асырылуы экономикаға қосымша қолдау көрсетуі мүмкін. Сондай-ақ сарапшылар Цифрлық теңге бюджеттік және Ұлттық қор қаражатының мақсатты әрі ашық жұмсалуын бақылауға мүмкіндік беретін маңызды құрал болуы мүмкін екенін атап өтті.
ХВҚ қорытындысында жүргізіліп жатқан реформалар мен тиімді экономикалық саясат инфляцияны тежеуге, сондай-ақ экономиканың ұзақ мерзімді әрі әртараптандырылған өсуін қамтамасыз етуге көмектесетінін мәлімдеді.
