Қазақстанда онлайн-кредиттермен байланысты алаяқтықтың алдын алу мақсатында кредит беру талаптары күшейтіледі. Тиісті қаулы жобасын Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) «Ашық НҚА» порталында жариялады.
Жаңа ережелер банктер мен микроқаржы ұйымдарына (МҚҰ) қарыз алушыларды қорғауға бағытталған бірнеше шектеу енгізуді көздейді.
🔹 Онлайн-кредитке 24 сағаттық кідіріс
150 АЕК-тен жоғары (2025 жылы бұл — 589 800 теңге) онлайн-кредиттер бойынша ақша договорға қол қойылғаннан кейін кемінде 24 сағаттан соң ғана аударылады. Сонымен қатар, қарыз алушы кредитті растауы керек — мысалы, eGov порталы арқылы. Бұл азаматтарға асығыс шешімнен бас тартуға мүмкіндік беру үшін енгізілуде.
🔹 Бір күнде бірнеше кредит алуға шектеу
Егер азамат бір күнде бірнеше микрокредит алып, олардың жалпы сомасы 150 АЕК-тен асса, келесі қарызды беру тоқтатылады. Бұл қарыз алушыларды «кредиттік тұзаққа» түспеу үшін жасалған.
🔹 Алғашқы ірі қарызды — тек жеке келіп рәсімдеу
Егер адам алғаш рет 150 АЕК-тен жоғары сомаға қарыз алса, ол банк немесе МҚҰ бөлімшесіне жеке өзі келуі тиіс. Бұл — шешімнің саналы түрде қабылданғанын растау үшін қажет.
🔹 Жас ерекшелігіне қарай қосымша растау
Егер қарыз алушының жасы 21-ден кіші немесе 55-тен үлкен болса, 150 АЕК-тен жоғары қарызды рәсімдеу үшін оның қосымша келісімі талап етіледі. Бұл — жасөспірімдер мен зейнет жасына жақын азаматтарды қаржылық тәуекелдерден қорғау үшін енгізілмек.
🔹 Банк омбудсмені — мемлекеттік тілді білуі тиіс
Енді банк немесе МҚҰ омбудсмені (қарыз алушылар мен ұйымдар арасындағы дауларды шешетін тұлға) лауазымына үміткерлер мемлекеттік тілді кем дегенде B2 деңгейінде (KAZTEST анықтамасы бойынша) меңгергенін дәлелдеуі қажет.
Жаңа нормалар несие рәсімдеу кезіндегі жауапкершілікті арттыруға және қаржылық алаяқтықтың алдын алуға бағытталған.
🔔 Қаулы жобасы 18 шілдеге дейін қоғам талқысына ұсынылған.
