Сурет: Egemen Qazaqstan
Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы» Конституциялық заң қабылданды. Бұл құжат елді басқарудың құқықтық тетіктерін жаңартуға бағытталған, деп хабарлайды Zhaiyqmedia.kz ақпарат агенттігі.
Заң әкімшілік құрылымның мәртебесін конституциялық деңгейде бекітіп, аумақтық ұйымның құқықтық қорғалуы мен тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Ол үш өзгермейтін қағидаға негізделген: заңдылық, тұрақтылық және аумақтық тұтастық.
Заңның негізгі міндеті – елдің аумақтық құрылымын тәртіпке келтіріп, оны конституциялық реттеу деңгейінде бекіту. Шекараларға, мәртебелерге немесе аумақтық бағыныштылыққа кез келген өзгерістер енді нақты негіздемені, есептеулерді және ұзақ мерзімді дамуды қарастыруды талап етеді.
Заң цифрландыруды да қамтиды: шекараларды белгілеу және елді мекендерді тіркеу кезінде дәл географиялық деректер мен ақпараттық жүйелерді пайдалану міндеттеледі. Бұл процестерді ашық етіп, қателіктер ықтималдығын азайтады.
Тұрғындардың қатысуы рәсімдердің міндетті бөлігіне айналады. Елді мекендердің мәртебесін немесе атауын өзгерту кезінде азаматтардың пікірлері ескеріледі.
Заң елді мекендердің мәртебесіне қатысты нақты өлшемшарттарды енгізеді. Республикалық маңызы бар қалалар – ерекше ұлттық маңызы бар немесе халқы бір миллионнан асатын елді мекендер. Облыстық маңызы бар қалалар үшін халық саны 50 000 тұрғыннан, ал аудандық маңызы бар қалалар үшін дамыған әлеуметтік-экономикалық инфрақұрылым болған жағдайда кемінде 10 000 тұрғыннан тұруы тиіс.
Халқы азайып бара жатқан тарихи маңызы бар қалалардың мәртебесі сақталады. Егер елді мекен белгіленген өлшемшарттарға уақытша сәйкес келмесе, оның мәртебесі автоматты түрде өзгермейді: қалалар үшін бес жылға дейін, ауылдық жерлер үшін үш жылға дейін өтпелі кезең қарастырылған.
Заң шалғайдағы елді мекендерді, фермаларды және қысқы үйлерді қоса алғанда, шағын елді мекендерді тіркеудің нақтырақ жүйесін енгізеді. Бұл бюджетті тиімдірек бөлуге мүмкіндік береді.
Негізгі стратегиялық мәселелер Президент пен Үкімет деңгейінде қалады, ал жергілікті билік органдарының рөлі күшейтіледі. Облыстық және аудандық мәслихаттар мен әкімдіктерге ауылдық округтердің, елді мекендердің және ауылдардың шекараларын бірлесіп анықтау өкілеттігі беріледі.
