Қазақстан Үкіметі алдағы үш жылда өңірлерді қолдау саясатын күшейтеді. Сенаттың жалпы отырысында Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026–2028 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттер жобасын таныстырды. Жаңа құжат өңірлердің республикалық бюджетке тәуелділігін азайтып, инфрақұрылым сапасын теңестіруге бағытталған.
Министрдің айтуынша, өңірлерге арналған даму бюджеті үш жыл ішінде едәуір ұлғаяды:
2026 жылы – 1,8 трлн теңге,
2027 жылы – 3,2 трлн теңге,
2028 жылы – 4,1 трлн теңге.
Жалпы көлем — 9,1 трлн теңге. Бұл қаражат инженерлік инфрақұрылым, әлеуметтік нысандарды салу, жолдар мен тұрғын үй-коммуналдық жүйелерді жаңғыртуға жұмсалады.
2026 жылы жергілікті бюджеттерге бөлінетін субвенциялар 5,2 трлн теңге, ал республикалық бюджетке кері қайтарылатын қаражат (алып қоюлар) 879,9 млрд теңге көлемінде жоспарланған.
Үкіметтің есебінше, бұл шаралар өңірлердің орталық бюджетке тәуелділігін 50,7%-дан 33%-ға дейін.
Министр берген деректерге сүйенсек, алдағы үш жылда өңірлік бюджеттерде тапшылық тәуекелі байқалады:
2026 жылы кіріс – 10,7 трлн, шығыс – 14,9 трлн;
2028 жылы кіріс – 13,3 трлн, шығыс – 18,7 трлн теңге.
Бұл айырма халық санының өсуі мен инфляцияның ықпалымен түсіндіріліп отыр. Үкімет тапшылықты трансферттер мен даму бюджетін кеңейту арқылы өтеуді жоспарлауда.
Серік Жұманғарин баяндамасында маңызды болжам айтты:
2028 жылы Павлодар облысы өзін-өзі толық қамтамасыз ететін өңірге айналады;
Маңғыстау облысы қайтадан донор облыстар қатарына қосылады.
Бұл өндіріс көлемінің артуы мен инвестициялық жобалардың іске асуымен байланысты.
Жаңа трансферт жүйесі өңірлерде базалық қызметтерге қолжетімділік деңгейін теңестіруді көздейді. Министрдің айтуынша, 2028 жылға қарай өңірлік стандарттарды қамтамасыз ету көрсеткіші 69,2%-ға жетеді.
Сарапшылар ескертетін тәуекелдер
Қаржыландыру көлемінің өсуіне қарамастан, бірқатар мәселелер назарда болуы тиіс:
бөлінген қаржының тиімді жұмсалуы;
жобалардың сапалы орындалуы;
жемқорлық тәуекелдері;
жергілікті кірістерді арттыру реформаларының баяулығы.
Мамандар көпсценарийлі бюджеттеу, ашықтық және донордан реципиентке өтетін өңірлер үшін қауіпсіз өтпелі тетік қажет екенін айтады.
Photo:Qazaq1913
