Сурет: Egemen Qazaqstan
Әлемнің көптеген елдерінде азаматтар зейнетақы жинағын бүкіл еңбек қызметі барысында, яғни 30-40 жыл бойы жинайды. Сондықтан жас кезде, мысалы 20 жаста, жеткілікті зейнетақы жинағын қалыптастыру іс жүзінде мүмкін емес, деп хабарлайды Zhaiyqmedia.kz ақпарат агенттігі.
Бұл актуарлық есептеулер мен халықаралық тәжірибемен расталады. Еңбек жолының басында аударылатын зейнетақы жарналары ұзақ уақыт бойы инвестицияланып, «күрделі пайыздың» есебінен жоғары инвестициялық кіріс әкеледі. Сондықтан жинақты жас кезде алу зейнеткерлік жастағы жинақ көлемін айтарлықтай азайтады.
Ең төменгі жеткіліктілік шегі (ТЖШ) салымшының қазіргі табысына емес, болашақтағы нысаналы зейнетақысына негізделеді. Ол үшін тиісті жаста зейнетақы шотында болуы керек және болашақта жарналар аударылмаса да, қарттықта зейнетақы жинағының жеткілікті сомасын қамтамасыз ететін ең төменгі жинақ сомасы есептеледі.
Мысалы, 20 жастағы салымшының зейнетке шығуына 40 жылға жуық уақыт бар. Осы кезеңде жинақтар инвестицияланып, кіріс әкеліп, болашақ зейнетақы төлемдерін қамтамасыз етуі тиіс. Егер жас азамат қандай да бір себеппен жарналарды тоқтатса да, шотта 6 млн теңгеден астам қаражат болса, инвестициялық кіріс есебінен зейнеткерлік жасқа қарай зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгі стандартына сәйкес төлемдер алуға болады.
Зейнетақы қорынан ақша алу қиын. Зейнетақы аннуитетінің құны есептік шамадан төмен болмауы керек, сақтандыру компаниясы оны салымшының жасына немесе табысына қарай төмендете алмайды. ТЖШ да болашақтағы зейнетақы төлемдерінің мақсатты мөлшерін қамтамасыз ету үшін қажетті деңгейден төмен болмауы тиіс.
Жастар үшін ТЖШ-ның жоғары мәндері олардың болашақта алатын нысаналы зейнетақысымен анықталады. Бұл төлемдер халықаралық стандарттарға сай зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгі әлеуметтік стандарттарынан кем болмауы керек. Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) ұсынымы бойынша, кірісті алмастырудың ең төменгі коэффициенті (КАК) – зейнетақының зейнетке шығар алдындағы еңбек табысына арақатынасы 40%-дан төмен болмауы шарт.
