Қырғызстандағы саяси жағдай бір күнде күрт өзгеріп, Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің (ҰҚМК) төрағасы Қамшыбек Ташиев пен оның үш бірдей орынбасары қызметінен босатылды. Бұл оқиға елде 2020 жылдан бері қалыптасқан Садыр Жапаров пен Қамшыбек Ташиев тандемінің, яғни қос билік жүйесінің аяқталғанын аңғартады, деп хабарлайды Zhaiyqmedia ақпарат агенттігі.
2020 жылғы төңкерістен кейін билікке келген Жапаров пен Ташиев тандемі Қырғызстандағы саяси тұрақтылықтың кепілі саналған еді. Екеуі де түрмеден босап, көшедегі толқулар арқылы билікті қолға алған саясаткерлер. Олардың одағы елдің географиялық және ру-тайпалық ерекшелігін ескерген стратегиялық қадам болатын.
Қырғыз саясатында солтүстік пен оңтүстік элиталарының бәсекесі ежелден маңызды рөл атқарып келеді. Солтүстіктің тумасы Садыр Жапаров пен оңтүстіктен шыққан Қамшыбек Ташиевтің бірігуі осы аймақтық тепе-теңдікті сақтап, билікті бір орталыққа шоғырландыруға мүмкіндік берді. Нәтижесінде парламенттің ықпалы әлсіреп, күштік құрылымдар күшейтілді, ал оппозиция мен тәуелсіз БАҚ қысымға ұшырады.
Алайда бұл жүйенің осал тұсы 2027 жылы өтетін кезекті президент сайлауы еді. Сайлау жақындаған сайын «келесі кандидат кім болады: Жапаров па, әлде халық арасында беделі артқан Ташиев пе?» деген сұрақ жиі қойыла бастады.
Дәл осы тұста, 10 ақпанда күтпеген жағдай болды. Президент Жапаровтың жарлығымен Германияда емделіп жатқан Ташиев пен оның үш орынбасары лауазымынан алынды. Бұл – елдегі ең ықпалды күштік құрылым басшылығының толықтай ауысуы.
Президент Жапаров бұл шешімін былай деп түсіндірді:
«Бұл қадам қоғамда және мемлекеттік құрылымдар арасында жікке жол бермеу үшін жасалды».
Ал Қамшыбек Ташиевтің өзі бұл жаңалықты шетелде естігенін және шешім ол үшін тосынсый болғанын әлеуметтік желіде жазды. Оның елде жоқ кезінде қызметінен босатылуы түрлі болжамға негіз болып отыр.
Сарапшылар мұны қос билік кезеңінің аяқталуы деп бағалайды. Енді Қырғызстандағы барлық билік тізгіні президент Садыр Жапаровтың қолына толықтай шоғырланды. Бұл кадрлық өзгеріс Орталық Азиядағы саяси тұрақсыздығымен ерекшеленетін елдің болашағына қалай әсер ететінін уақыт көрсетеді.
Фото: Әлеуметтік желіден
